Gıdalardaki Guatrojenler Zararlı mı?
Guatrojenler; özellikle turpgillerde, soya ürünlerinde ve bazı meyve–sebzelerde bulunan ve tiroid bezinin çalışmasını etkileyebilen doğal bileşiklerdir.
Aşırı tüketildiğinde iyot kullanımını azaltarak tiroid hormon yapımını zorlaştırabilir. Bu nedenle tiroid problemi olan kişilerde daha dikkatli olunmalıdır.
Guatrojen Türleri
Guatrojenler üç ana gruba ayrılır:
- Guatrinler
- Tiyosiyanatlar
- Flavonoidler (bazıları bağırsakta guatrojene dönüşebilir)
Bitki çiğ tüketildiğinde veya zarar gördüğünde bu maddeler daha aktiftir.
Tiroid Üzerindeki Etkileri
Aşırı guatrojen alımı:
- İyotun tiroid bezine girişini engelleyebilir
- TPO enzimiyle etkileşime girerek tiroid hormon üretimini azaltabilir
- TSH dengesini bozabilir
Bu da guatr, yorgunluk, kilo artışı, soğuk intoleransı gibi belirtilere yol açabilir.
Bu etkiler en çok tiroid hastalarında görülür.
Guatrojen İçeren Besinler
En yüksek guatrojen kaynakları:
- Turpgiller: Brokoli, lahana, karnabahar, brüksel lahanası, kara lahana, şalgam, roka
- Nişastalı bitkiler & meyveler: Mısır, darı, tatlı patates, keten tohumu, çilek, şeftali
- Soya ürünleri: Soya sütü, tofu, tempeh, edamame
Guatrojenleri Azaltmanın Kolay Yolları
- Pişirme: Buharlama, soteleme ve haşlama guatrojen aktivitesini büyük ölçüde azaltır.
- Çeşitlilik: Aynı sebzeyi her gün büyük porsiyonlarla tüketmek yerine günlere yay.
- Haşlama: Smoothie’ye ekleyeceğin kara lahana/ıspanağı önce 1–2 dakika haşlayarak guatrojeni azaltabilirsin.
- Yeterli iyot ve selenyum alımı: (iyodlu tuz, balık, deniz ürünleri, Brezilya fıstığı)
Endişelenmeli misiniz?
Genel olarak hayır.
Tiroidi normal olan bireyler için guatrojen içeren gıdalar tamamen güvenlidir.
Tiroid hastaları da bu sebzeleri pişirerek ve ölçülü tükettikçe rahatlıkla yiyebilir.
Bu besinlerin sağlık faydaları, guatrojenlerin riskinden çok daha fazladır.
Sonuç
👩🏻⚕️ Diyetisyen Melek Sona der ki:
Guatrojenler doğru hazırlama teknikleriyle kolayca kontrol edilebilir. Tiroid hastalarında ölçülü ve pişmiş tüketildiğinde tamamen güvenlidir.
